Eth ek en AI Een inleiding i Hidde de Vries, BZK/VRO Pulse, 9 april 2026
Slide 1
Slide 2
Slide 3
Slide 4
Slide 5
i i F losof e en KI Wat is kennis? Hoe werkt taal? Wat is waar? Wat is mooi? Ben ik omdat ik denk?
Slide 6
“kritisch”
Slide 7
Ethiek hoe te handelen? wat te doen?
Slide 8
Ethiek j wat doet ertoe? hoe weeg e waarden?
Slide 9
Fundamentele rechten Respect voor mensel ke waard ghe d Vr he d van het nd v du Gel khe d, nond scr m nat e en sol dar te t Respect voor democrat e en rechtvaard ghe d Burgerrechten (waaronder goed bestuur) T i T i i i i i i i j i i i i i i i j i i i j i i Van fundamentele rechten (uit EU reaty, Charter of Fundamental Rights) naar ethische principes. Uit: Ethics Guidelines for rustworthy AI, door de High-Level Expert Group on Artificial Intelligence (2019).
Slide 10
Ethische principes Respect voor mensel ke waard ghe d U tlegbaarhe d Voorkomen van schade (harm prevention) Rechtvaard ghe d (fairness) i T i i T i j i i i Van fundamentele rechten (uit EU reaty, Charter of Fundamental Rights) naar ethische principes. Uit: Ethics Guidelines for rustworthy AI, door de High-Level Expert Group on Artificial Intelligence (2019).
Slide 11
i i i i kunstmat ge ntell gent e
Slide 12
“AI” heeft veel definities, het is soms een marketingterm
Slide 13
Slide 14
Bron: Tey Bannerman (teybannerman.com/strategy/2026/03/31/how-many-microsoft-copilot-are-there.html)
Slide 15
Slide 16
i i i i kunstmat ge ntell gent e
Slide 17
Slide 18
Slide 19
i i i i kunstmat ge ntell gent e
Slide 20
Natuurl ke taalverwerk ng j i i i j i deelgebied van KI gericht op lezen, schr ven en commun ceren in natuurlijke taal (bv speech recognition, machinevertaling)
Slide 21
Mach ne Learn ng i i i i i het proces waarin machines zelf dingen n categor eën leren ndelen na het bekijken van grote hoeveelheden gelabelde voorbeelden
Slide 22
Agents taak-gebaseerde systemen die namens mensen kunnen handelen
Slide 23
Generat eve AI i (grote) taalmodellen die zijn getraind om tekst, media of code te genereren op basis van prompts
Slide 24
“word calculators” “bijna menselijke intelligentie”
Slide 25
over AI wil je weten… i Hoe het wordt gemaakt Hoe het wordt verkocht Hoe het wordt gebru kt
Slide 26
training data
Slide 27
Slide 28
i AI bedrijven gebruiken heel veel boeken, muziek, beelden en tekst zonder toestemm ng
Slide 29
OpenAI, tegen UK House of Lords: - “we dachten dat trainen niet onder copyright viel” - “we kunnen ons bedrijf niet runnen zonder copyrighted materiaal”
Slide 30
Slide 31
Slide 32
materiaal- en stroomgebruik
Slide 33
International Energy Agency,
Slide 34
International Energy Agency,
Slide 35
Slide 36
Slide 37
Colocation datacentra Grootste datacentra (“campuses”) tot voor kort tot 1MW ~150 MW Wat er nu aan komt (“megacampuses”) ~1-2000 MW Empire of AI, chapter 12.
Slide 38
Eemshaven, the Netherlands
Slide 39
Middenmeer, the Netherlands 110 hectare / 271 acres
Slide 40
Voorkomen van schade j i i i j i j i i vr he d om te ondernemen van B g Tech gelu dsschade, watertekort, stroompr zen b omwonenden
Slide 41
Voorkomen van schade j i j i j i i j i behoefte van mensen en bedr ven om hun leven makkel ker te maken gelu dsschade, watertekort, stroompr zen b omwonenden
Slide 42
er zitten waarden in (technologie is nooit neutraal)
Slide 43
Slide 44
Slide 45
“[ Baldur Bjarnason, “Poisoning for propaganda” i baldurbjarnason.com/2025/poisoning-for-propaganda
Slide 46
“[ Baldur Bjarnason, “Poisoning for propaganda” i baldurbjarnason.com/2025/poisoning-for-propaganda
Slide 47
Slide 48
T Hoe het gemaakt wordt raining op grotendeels gestolen data. Data bevat vooroordelen. “Data-taggers” met psychische schade.
Slide 49
T Hoe het gemaakt wordt raining op grotendeels gestolen data. Data bevat vooroordelen. “Data-taggers” met psychische schade. Benodigt grote hoeveelheden zeldzame metalen. Gebruikt vele malen meer stroom en water dan alternatieven.
Slide 50
T Hoe het gemaakt wordt raining op grotendeels gestolen data. Data bevat vooroordelen. “Data-taggers” met psychische schade. Benodigt grote hoeveelheden zeldzame metalen. Gebruikt vele malen meer stroom en water dan alternatieven. Modellen “bevatten” waarden van bedrijven met best extreme CEO’s.
Slide 51
i Hoe het wordt gemaakt Hoe het wordt verkocht Hoe het wordt gebru kt
Slide 52
Charles Babbage
Slide 53
TT
Slide 54
“It i – Ada Lovelace, in Note G
Slide 55
Ja, er zijn interessante en effectieve toepassingen. Maar… overdrijving en hype liggen steeds op de loer.
Slide 56
Slide 57
Meer lobby dan energ e + pharma b elkaar j i T i T Geld in euro’s uitgegeven aan lobby’en in Brussel. Bron: he EU’s Lobby League able (Corporate Europe)
Slide 58
“Het is onvermijdelijk”
Slide 59
“Het is onvermijdelijk” j i voor AI-bedr ven
Slide 60
Slide 61
Is er wel een tekort aan intelligentie? (Felienne Hermans bij Buitenhof)
Slide 62
Is er wel een tekort aan intelligentie? (Felienne Hermans bij Buitenhof)
Slide 63
“Het bespaart tijd”
Slide 64
https://metr.org/blog/2025-07-10-early-2025-ai-experienced-os-dev-study/
Slide 65
Slide 66
“Anders gaan we achterlopen”
Slide 67
“Dat wordt nog wel opgelost”
Slide 68
Slide 69
“Het is maar een tool”
Slide 70
“[Hij/zij] [denkt/vindt]…”
Slide 71
Hoe het verkocht wordt Een best groot deel van het enthousiasme is marketing (al sinds 1956). Soms blind vertrouwen in dat alles steeds beter wordt, dat is niet zeker. Antropomorphisme.
Slide 72
i Hoe het wordt gemaakt Hoe het wordt verkocht Hoe het wordt gebru kt
Slide 73
classificatie en discriminatie
Slide 74
Slide 75
de werkelijkheid past niet precies in hokjes
Slide 76
Slide 77
Respect voor mensel ke waard ghe d i i i i j i i i j i i wens eff c ënt e overhe d gel ke behandel ng burgers
Slide 78
bias
Slide 79
ft.com/content/128ee880-acdb-42fb-8bc0-ea9b71ca11a8
Slide 80
Rechtvaard ghe d i i i i i j i i wens eff c ënt e zorg gel ke behandel ng burgers
Slide 81
subjectiviteit verpakt als objectiviteit
Slide 82
Slide 83
Slide 84
Rechtvaard ghe d i i i i i i j i i wens eff c ënt e overhe d gel ke behandel ng burgers
Slide 85
devaluatie van kwaliteit
Slide 86
Respect voor mensel ke waard ghe d i j i i geld kunnen besparen omgang op de werkvloer
Slide 87
devaluatie van verantwoordelijkheid
Slide 88
ethiek: hoe te handelen? wat te doen?
Slide 89
ethiek: wat doet ertoe? en hoe wegen we dat?
Slide 90
“Ethiek daargelaten…”
Slide 91
“Ethiek daargelaten…”
Slide 92
De praktijk
Slide 93
Slide 94
Modellen i Overweeg makers, grootte, en nputdata
Slide 95
Modellen i Overweeg makers, grootte, en nputdata
Slide 96
Modellen i Overweeg makers, grootte, en nputdata
Slide 97
Modellen i Overweeg makers, grootte, en nputdata
Slide 98
AI als oplossing i Vaak s het antwoord ook “zonder AI”
Slide 99
i i Mensenrechtenimpact Verandert de mpact voor en na nzet van AI?
Slide 100
Hypeloze AI Bedenk wat burgers helpt
Slide 101
Bias i Wees alert op bevooroordel ng
Slide 102
Vragen, opmerkingen, gedachten?
